Odyoloji Terimleri · 110+ Tanım

Odyolojik terimler sözlüğü.

Name: Odyolojik Terimler Sözlüğü
Published: 2026-04-15

A'dan Z'ye odyoloji ve işitme cihazı terimleri. Klinik kavramlar, ICD-10/CPT kodları, marka ve teknoloji isimleri — Türkçe açıklamalı.

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T W Y Z Ç Ü İ

A

ABR: Auditory Brainstem Response — beyin sapındaki işitsel yolun elektriksel yanıtını ölçen objektif test. Yenidoğan tarama protokolünün ikinci basamağı.
Adaptasyon: İşitme cihazı kullanıcısının cihaza alışması, beyin işitsel yolunun yeniden öğrenmesi süreci. Tipik olarak 4-8 hafta sürer.
Ağır İşitme Kaybı: Saf ses ortalama eşiği 71-90 dB arasında olan kayıp seviyesi. WHO sınıflaması.
AI Cihaz: Yapay zeka destekli işitme cihazı. Phonak DEEPSONIC, Oticon DNN 2.0 gibi sinir ağı tabanlı işleme algoritmaları içerir.
Akustik Refleks: Yüksek seste stapedius kasının refleksif kasılması. Akustik refleks testi orta kulak ve retrokoklear patolojileri tarar.
Amplifikasyon: Sesin elektrik veya dijital olarak büyütülmesi. İşitme cihazının temel işlevi.
ANSI S3.6: American National Standards Institute - Audiometer Specifications. Klinik odyometre ekipman ve test prosedür standardı.
Auditory Deprivation: Tedavi edilmemiş işitme kaybı sırasında işitsel yolların kullanılmaması nedeniyle zayıflaması. Cihaz uygulaması geciktiğinde performansı düşürür.
Auracast: Bluetooth LE Audio standardının yayın özelliği. İşitme cihazlarının kamuya açık alanlarda (havalimanı, kilise, sinema) doğrudan yayın almasını sağlar.
Açık Tip Kubbe (Open Dome): İşitme cihazının kulak kanalına bağlı küçük silikon ucu. Hava akışı sağlar, oklüzyon hissini azaltır, müzik bas tonları için dezavantajlı.

B

Baziler Membran: İç kulakta koklea içindeki frekans seçici titreşim membranı. Yüksek frekanslar tabanda, düşük frekanslar tepede algılanır.
BERA: Brainstem Evoked Response Audiometry. ABR'nin diğer adı.
BICROS: Bilateral Contralateral Routing of Signal. Tek taraflı sağır, diğer kulağı normal olmayan kullanıcılar için sistem.
BTE: Behind-The-Ear. Kulak arkası işitme cihazı tipi. Ağır kayıplar için en uygun model.

C

Carhart Notch: Otosklerozda 2000 Hz'de kemik yolunda görülen klasik çentik. Otosklerozun karakteristik odyometri bulgusu.
CIC: Completely-In-Canal. Kulak kanalı içi işitme cihazı. Görünmez seviyede gizli, ancak ağır kayıplara uygun değil.
CROS: Contralateral Routing of Signal. Tek taraflı sağırlık vakalarında karşı kulağa ses transferi sağlayan sistem.

D

dB (Desibel): Ses şiddeti ölçü birimi. dB HL (Hearing Level) odyometride, dB SPL (Sound Pressure Level) gerçek ses fiziksel ölçümünde kullanılır.
DEEPSONIC: Phonak'ın 2024 sonrası AI destekli cihazlarındaki sinir ağı çipi. Sphere Infinio modelleri içinde.
Demans: Bilişsel fonksiyon kaybı. Tedavi edilmemiş işitme kaybı demans için %35 atfedilebilir risk faktörüdür (Lancet 2020).
Diffuse Field Equalization: Kulaklıkla ses sunumunda manikinin akustik etkisini çıkaran kalibrasyon tekniği. Bağımsız laboratuvar testlerinde standart.
DNN: Deep Neural Network. Oticon Real ve Intent cihazlarında kullanılan derin sinir ağı işleme motoru.
DPOAE: Distortion Product Otoacoustic Emissions. İki saf ses verildiğinde koklea'nın oluşturduğu distorsiyon ürünü. 1-8 kHz tarama için kullanılır.
DSL v5: Desired Sensation Level version 5. Pediatrik işitme cihazı reçete formülü. 0-12 yaş aralığında klinik standart.

E

Eustachian Tüpü: Orta kulak ile nazofarenksi bağlayan kanal. Disfonksiyonu seröz otitis media ve Tip C timpanogram'a yol açar.

F

Feedback (Geri Besleme): İşitme cihazından çıkan amplifiye sesin tekrar mikrofona girmesi sonucu oluşan whistling. Modern cihazlar gelişmiş feedback control algoritmaları içerir.
FOIT: Flash of Invisible Text. Web fontu yüklenirken metin görünmezliği. font-display: swap ile önlenir.
Frequency Lowering: Yüksek frekansları daha düşük frekanslara taşıyan teknoloji. Phonak SoundRecover, Oticon Speech Rescue.
Frekans Yanıtı: Cihazın hangi frekansları ne kadar amplifiye ettiğinin grafiği. Reçete formülü hedeflerine uyumu önemli.

G

Gain: Kazanç. Cihazın ses çıkışı ile girişi arasındaki dB farkı. Maximum gain cihazın mekanik üst limiti.
GJB2 Mutasyonu: Konjenital sensörinöral işitme kaybının en yaygın genetik nedeni. Connexin 26 protein kodlayan gen.
GRAS KEMAR: G.R.A.S. Sound & Vibration'ın insan başı simülatörü. Bağımsız işitme cihazı testlerinde altın standart.

H

Hacettepe Üniversitesi Hastanesi: Ankara'da yer alan, Türkiye'nin önde gelen üniversite hastanelerinden. Mehmet Ali Onbaşıoğlu klinik pratik eğitimini burada yaptı.
HASPIv2: Hearing Aid Speech Perception Index, version 2. Konuşma anlama performansını matematiksel modelleyen metrik.
HAAQI: Hearing Aid Audio Quality Index. Müzik kalitesini matematiksel modelleyen metrik. James Kates 2014.
Hava Yolu Eşiği: Saf ses odyometride hava (kulaklık) yoluyla ölçülen en düşük duyulabilir ses seviyesi.
Hi-Pro 2: Cihaz programlama arayüzü. NOAH yazılımıyla cihaz arasında köprü kurar.

I

IIC: Invisible-In-Canal. Görünmez kulak kanalı içi cihaz. CIC'den daha derin yerleşir, en estetik model.
Initial Fit: Cihazın kutudan çıkıp basit kurulumla ayarlandığı durum. Bağımsız lab testlerinde Tuned Fit ile karşılaştırılır.
Insertion Gain: Cihazın sağladığı net amplifikasyon. REUR ile REAR farkı.
ISO 8253-1: Saf ses odyometri için uluslararası standart. Hava ve kemik yolu test prosedürlerini tanımlar.

J

JCIH: Joint Committee on Infant Hearing. 1-3-6 modelinin (1 ay tanı, 3 ay odyoloji, 6 ay cihaz) yayıncısı.
Jerger Sınıflaması: Timpanogram eğri tipleri sınıflaması (A, As, Ad, B, C). 1970'te James Jerger tarafından geliştirildi.

K

Kemik Yolu Eşiği: Saf ses odyometride kafatası vibrasyonu yoluyla ölçülen iç kulak fonksiyonu eşiği. İletim ve sensörinöral kayıp ayrımında kritik.
Kemik Zinciri (Osiküler Zincir): Orta kulakta sesi titreşim olarak ileten 3 kemik: çekiç (malleus), örs (incus), üzengi (stapes).
Klinik REM: Real-Ear Measurement. Cihazın kulakta gerçek performansını ölçen klinik altın standart.
Koklea: İç kulakta yer alan salyangoz şeklindeki organ. Mekanik titreşimleri elektrik sinyaline çeviren tüy hücrelerini barındırır.
Konuşma Odyometri: SDT, SRT, WRS testlerini içeren konuşma anlama değerlendirmesi. Saf ses odyometriyi tamamlayan test.
KSOM: Kronik Süppüratif Otitis Media. Kulak zarı perforasyonlu, sürekli akıntılı kronik orta kulak iltihabı.

L

LE Audio: Bluetooth Low Energy Audio. 2022 sonrası işitme cihazlarında yaygınlaşan stereo, düşük gecikme akış protokolü.
Linear Amplifikasyon: Tüm ses seviyelerinde aynı kazancı uygulayan eski tip amplifikasyon. Modern cihazlarda yerini non-linear formüllere bıraktı.

M

Maksimum Çıkış Gücü (MPO): Cihazın ürettiği en yüksek ses seviyesi. Kullanıcı rahatsızlık eşiği üzerinde olamaz.
Maskeleme: Saf ses odyometride test edilen kulak ile karşı kulak çapraz işitme yapamaması için karşı kulağa narrow-band gürültü verilmesi.
Mikst İşitme Kaybı: Aynı kulakta hem iletim hem sensörinöral kaybın bulunduğu kombinasyon. ICD-10 H90.6.
MPO (Maximum Power Output): Cihazın güvenlik amaçlı ses çıkış limiti. Reçete formülü ile birlikte ayarlanır.
Müzik Programı: İşitme cihazında müzik dinlemek için optimize edilmiş ayar. Kompresyon yumuşatılır, frekans yanıtı genişletilir.

N

NAL-NL2: 2010 yılında yayınlanan non-linear işitme cihazı reçete formülü. NAL-NL3'e kadar yetişkin standardıydı.
NAL-NL3: 2024 sonrası yayınlanan non-linear reçete formülü. AI cihazlarla entegre, geriatrik kullanıcılarda %8-12 daha iyi konuşma anlama sağlıyor.
NOAH: İşitme cihazı klinik veritabanı yazılımı. Tüm üretici programlama yazılımları NOAH ile uyumlu.
Non-Linear Amplifikasyon: Sessiz seslerde yüksek, yüksek seslerde düşük kazanç uygulayan modern amplifikasyon yaklaşımı. NAL-NL2/NL3 bunu kullanır.

O

OAE: Otoacoustic Emissions. Koklear dış tüy hücrelerinin ürettiği akustik enerji. Yenidoğan tarama testi temeli.
Odyolog: İşitme bilimleri uzmanı. Türkiye'de 4 yıllık lisans + klinik pratik eğitimi sonrası unvan alır.
Odyometri: İşitme testlerinin genel adı. Saf ses, konuşma, timpanometri, akustik refleks alt türleri vardır.
Oklüzyon: Cihaz kulak kanalını tıkadığında kullanıcının kendi sesini "tunel içinde" duyması. Açık kubbe ile minimize edilir.
Orta İşitme Kaybı: Saf ses ortalama eşiği 41-55 dB arasında olan kayıp. WHO sınıflaması.
Otitis Media: Orta kulak iltihabı. Akut (AOM, H66.0), seröz (SOM, H65.9), kronik (KSOM, H66.1-3) tipleri var.
Otoskleroz: Üzengi kemiğinin oval pencereye yapışması. ICD-10 H80. Genç-orta yaş iletim tipi kaybın en yaygın nedeni.
Ototoksik İlaç: İşitmeyi olumsuz etkileyen ilaçlar. Aminoglikozidler, sisplatin, salisilatlar (yüksek doz aspirin).
OTC Cihaz: Over-The-Counter. ABD'de 2022'de FDA tarafından onaylanan reçetesiz işitme cihazları. Türkiye'de bu kategori yok.
OVP: Own Voice Processing. Signia'nın kullanıcının kendi sesini ayırt eden algoritması.

P

Parakuzis Willisii: Otoskleroz hastalarının gürültülü ortamda daha iyi duyma özelliği. Patognomonik bulgu.
Perforasyon: Kulak zarı yırtığı. Travma, kronik otitis media veya tüp düşmesi sonrası gelişebilir.
Phonak: Sonova Group (İsviçre) işitme cihazı markası. Audéo Lumity, Sphere Infinio öne çıkan modelleri.
Presbiakuzi: Yaşa bağlı sensörinöral işitme kaybı. ICD-10 H91.1. Yetişkin işitme kayıplarının en yaygın nedeni.
Programlama Yazılımı: Üreticinin cihazını klinikte ayarlayan yazılım. Phonak Target, Oticon Genie 2, Signia Connexx vb.

R

REAR: Real-Ear Aided Response. Cihaz takılı durumda kulak kanalında ölçülen ses seviyesi.
REIG: Real-Ear Insertion Gain. Cihazın gerçek kulakta sağladığı net kazanç.
REM: Real-Ear Measurement. Cihazın kulak kanalında gerçek performansını ölçen klinik altın standart.
REOR: Real-Ear Occluded Response. Cihaz takılı ama kapalı (sessiz) durumda kulak kanalı yanıtı.
Reçete Formülü: Cihazın hangi frekansta ne kadar kazanç vereceğini belirleyen matematik model. NAL-NL3, DSL v5 yaygın olanlar.
REUR: Real-Ear Unaided Response. Cihaz takılmadan önce kulak kanalı doğal rezonansı.
RIC: Receiver-In-Canal. Hoparlörü kulak kanalında olan modern cihaz tipi. Estetik ve performans dengesini iyi sağlar.

S

Sensörinöral Kayıp: İç kulak (koklea) veya işitsel sinir kaynaklı işitme kaybı. ICD-10 H90.3-5. Geri dönüşsüz, cihaz tek tedavi.
SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu. İşitme cihazı bedelinin önemli bir kısmını karşılayan kurum. 5 yılda bir yenileme hakkı.
Signia: WS Audiology (Almanya) işitme cihazı markası. Pure Charge&Go IX, Active Pro IX modelleri.
SoundGrade: HearAdvisor laboratuvarının A-F harf notu sistemi. A: en üst, F: en alt performans.
SoundScore: HearAdvisor'ın 5 metriği tek bir 0-5 puana dönüştüren özet skoru.
SPL: Sound Pressure Level. Sesin fiziksel basınç ölçü birimi. dB SPL.
SRT: Speech Reception Threshold. Konuşma odyometrisinde %50 doğru tekrarladığı en düşük dB seviyesi.
Stapedektomi: Otoskleroz cerrahisi. Fikse üzengi kemiği çıkarılıp yerine protez yerleştirilir. %90+ başarı, %1-2 risk.

T

TEOAE: Transient Evoked Otoacoustic Emissions. Click sinyali ile uyarılan koklear yanıt. Yenidoğan tarama ilk basamağı.
THI: Tinnitus Handicap Inventory. Tinnitus şiddet değerlendirme anketi (0-100). 36+ ciddi etki sınırı.
Timpanometri: Kulak zarı hareketliliği ve orta kulak fonksiyonu testi. CPT 92567. Jerger A/As/Ad/B/C tipleri.
Tinnitus: Kulak çınlaması. ICD-10 H93.1. Subjektif (sadece kullanıcı duyar) ve objektif (bazı durumlarda dış kişi de duyabilir) tipleri var.
Tüp (Ventilasyon Tüpü): Kulak zarına yerleştirilen küçük tüp. Orta kulak sıvısını drene eder. CPT 69436.
Tuned Fit: Cihazın uzman tarafından NAL-NL2/NL3 hedeflerine programlandığı durum. Initial Fit'e göre %30-50 daha iyi performans.

W

Widex: WS Audiology (Danimarka) işitme cihazı markası. PureSound 0.5ms gecikme avantajı, müzik için öne çıkan model.
WRS: Word Recognition Score. Konuşma odyometrisinde belli bir SPL'de doğru tekrarlanma yüzdesi (%0-100).

Y

Yenidoğan İşitme Taraması: Türkiye'de 2007'den beri zorunlu uygulama. Doğum sonrası ilk 1 ay içinde OAE/ABR ile tarama.
Yetişkin Reçete Formülü: 2026 itibariyle NAL-NL3. NAL-NL2 daha eski cihazlarda kullanılır.

Z

Zen: Widex'in tinnitus tedavi programı. Fraktal müzik tabanlı maskeleme algoritması.

Ç

Çift Kulak Faydası (Binaural Benefit): İki kulağa cihaz uygulamasının tek kulağa göre konuşma anlama avantajı. Tipik olarak %20-30 ek fayda sağlar.

Ü

Üzengi Kemiği: Orta kulağın 3 kemiğinden en küçüğü ve son halkası. Stapes. Otosklerozda fiksasyon hedefi.

İ

İletim Tipi Kayıp: Dış veya orta kulak kaynaklı işitme kaybı. Otitis media, otoskleroz, kulak zarı perforasyonu nedenleri.
İşitsel Yorgunluk: Tedavi edilmemiş işitme kaybında beyin işitsel korteksinin sürekli zorlanması. Demans riskini artıran faktör.

Anlamadığınız bir terim mi var?

Sözlükte yer almayan bir kavram için bana sorabilirsiniz. Ücretsiz görüşme.

📞 0555 189 00 06