İlk görüşme
Berfin'i ilk gördüğümde 'Çok güzel İngilizcen var' diye iltifat ettim. Çünkü WhatsApp mesajı atmıştı önceden — yarısı İngilizce yarısı Türkçe. 'Üniversitede uluslararası ilişkiler okuyorum, biraz alışkanlık' dedi. 23 yaşında, Yenişehir'de yaşıyor. Anne baba doktor.
Kliniğe gelmesinin sebebi mevcut cihazlarının (Phonak Naida M70) batarya ömrünün düşmesi ve yeni jenerasyon cihazlara geçme isteği. 5 yıl olmuş — SGK yenileme hakkı geldi.
Berfin'in dosyası kalın. Çünkü doğumda ABR tarama testinden kalmış. 1. ay tekrar test, 3. ayda tanı: bilateral sensörinöral işitme kaybı, ileri derece. 6. ayda ilk cihazlanma — Phonak Naida'nın o zamanki modeli. 1 yaşında DSL v5 reçete formülü ile programlanmış.
23 yıl boyunca düzenli takip görmüş. Dil gelişimi normal — okul öncesi dönemde dil terapisi almış. İlkokulda akustik destekli sınıf, sonra normal sınıf. Lise iyi geçmiş. Şimdi 3. sınıf üniversite öğrencisi, GANO 3.6.
Odyometride durumu anladım: 250 Hz'de sağ 65 dB, sol 70 dB. 1000 Hz'de sağ 75 dB, sol 80 dB. 4000 Hz'de sağ 95 dB, sol 100 dB. İleri derece kayıp, eğimli profil. WRS aided %78 — bu rakam çok iyi aslında, çünkü tanısının erken konup erken cihazlanması sayesinde işitsel korteks normal gelişmiş.
Klinik yorumum
Berfin'in kayıp profili güçlü amplifikasyon gerektiriyor. Maximum gain 75 dB civarında. Bu segment için RIC değil, BTE veya power RIC tercih edilir. Phonak Audéo Lumity 70 (Sphere Infinio'nun bir alt modeli) ideal — Naida'dan biraz küçük, daha estetik, ama yeterli gücü veriyor.
Önemli bir konu: Berfin doğumdan beri belli bir ses dünyasına alışkın. Eski Naida'nın frekans yanıtı belli bir karakteristikti. Yeni Lumity farklı bir karakteristik. Beyin yeniden adapte olmalı. Bunu önceden anlattım: 'İlk hafta sesler yabancı gelecek, lütfen 14 günü tamamla.'
Programlama çok özenli oldu. NAL-NL3 reçete uyguladık ama Berfin'in genç yaşta kazandığı duyu paterni dikkate alınarak adaptif sürüş yaptık. Eski Naida ayar dosyasını baz aldık, Lumity'nin yeni özelliklerini buna ekledik. REM ile doğruladık — sapma 2-3 dB içinde, mükemmel.
Berfin'de tinnitus var — sağ kulakta orta düzey. Bu çok sık görülen bir durum doğumsal kayıplarda. Lumity'nin tinnitus maskeleyici programını da kurduk. White noise, pink noise, fraktal sound seçenekleri var. O kendi denedi, fraktal 'doğa sesi' en rahatlatıcı bulduğunu söyledi.
Sonuç ve sonrası
Berfin yeni cihazlarıyla 1 ay geçirdi. Mesaj attı: 'Hocam, fark çok büyük. Ders dinlemek artık enerji harcamak değil. Eskiden ders bittiğinde yorgun olurdum, şimdi işitsel yorgunluk dediğin şey azaldı.'
Bu çok değerli bir gözlem. İşitsel yorgunluk (auditory fatigue) işitme kaybı olan kişilerin günlük olarak yaşadığı sorun. Beyin sürekli 'tahmin etmek' zorunda kalıyor. Yeni nesil cihazların gürültü filtreleme algoritmaları bu yükü azaltıyor.
Berfin'in vakası bence Türkiye yenidoğan tarama programının başarı hikâyesi. 2004'te program başladı, Berfin 2003 doğumlu. 1 yıl sonra başlasa, kim bilir nasıl bir hikâye olacaktı. Belki dil gelişimi gecikecekti, belki üniversite zorlanacaktı.
Şu an iki cihaz arasında ilginç bir karar verdim: eski Naida'yı tamamen iade etmek yerine, yedek olarak tutmak. Çünkü Berfin yurt dışı staj yapacak — Almanya'da bir program. Bir cihaz arızalanırsa Türkiye'ye dönmesi gerekirdi. Yedek cihazla bu risk ortadan kalktı. SGK bu durumu kapsamıyor ama kullanıcı kendi eski cihazını saklayabiliyor.