Bugün öğleden sonra randevuya gelen 58 yaşında bir hanımefendi sordu: 'Hocam, bir başka merkezde de bir cihaz denedim, ama orada bana sadece testi yaptılar, cihazı taktılar, gönderdiler. Ne demek REM doğrulaması, neden burada özel bir cihaz çıkardınız kulağıma?'
Bu soru bana çok değerli geldi. Çünkü hasta tarafından REM doğrulamasının fark edilmesi nadir bir durum. Çoğu zaman biz odyologlar 'iyi yapıyoruz, hasta zaten farkında değil' rahatlığında oluruz. Halbuki o gerçek bir farkındalık.
REM nedir kısaca? Real-Ear Measurement — gerçek kulak ölçümü. Hastanın kulak kanalına minik bir prob yerleştirilir, cihazı taktıktan sonra prob aracılığıyla kulak zarına ne kadar ses ulaştığı ölçülür. Yazılım hedefiyle gerçek SPL arasında her zaman bir sapma vardır — ortalama 5-10 dB, bazen 15 dB'ye kadar.
Bu sapma neden olur? Çünkü her insanın kulak kanalı farklıdır. Bir kişinin kanalı dar, diğerininki geniş. Birisinde rezonans 2700 Hz'de, diğerinde 3100 Hz'de. Yazılım 'tipik kulak' varsayar — gerçek kişi tipik değildir. Onun için ölçüm şart.
Türkiye'de durum nedir? Birkaç meslektaşla sohbet ettiğimizde tahminimiz şu: REM yapan merkez sayısı %15-20 arasında. %80 küsur merkez bunu uygulamıyor. Sebebi ne? Birincisi, REM cihazı pahalı — Audioscan Verifit 2 yaklaşık 600.000 TL. İkincisi, ekstra zaman alıyor — fitting süresini 20-30 dakika uzatıyor. Üçüncüsü, hasta talep etmiyor. Hasta talep etmediği zaman, fiyat baskısı altındaki bazı merkezler bunu atlıyor.
Ben bu konuda kesin tutumumu söyleyeyim: REM olmadan cihaz uygulaması yapan bir merkez, F1 arabasını yağsız çalıştırmak gibi. Çalışır, ama nereye varır belli değil. Klinik standart bunu kabul etmez. ASHA, AAA, BSA — uluslararası odyoloji dernekleri kılavuzlarında REM 'şart' diyor. Türkiye'de neden esnetiliyor? Tartışmalı bir konu.
Hanımefendiye anlattım. Yaklaşık 4 dakika sürdü. Sonunda şunu söyledi: 'Yani ben başka merkezde 'kulağa bir şeyler taktılar, ne kadar duyduğumu bilmiyorum, ama yazıyor diyorlar' deneyimi yaşadım. Sizinki 'ölçtük, hedefe oturduk, gerçek kulağında şu kadar ses var' deneyimi. Bu fark.'
Aynen öyle hanımefendi. Bu fark.
Söz konusu hanım ailesinden bir başkasının da işitme şüphesi olduğunu söyledi — kayınvalidesi 75 yaşında. 'Onu da getireceğim, REM yapan bir yere' dedi. İşte Türkiye işitme cihazı sektörünün dönüşümü böyle bir bir başlayacak — hastalar 'bu farkı' fark ettikçe.